Havenbedrijf Moerdijk en ProRail werken aan neutrale railfeeder voor last-mile op het spoor
Havenbedrijf Moerdijk werkt aan de ontwikkeling van een neutrale railfeeder in het havengebied. Het doel: het spoorvervoer binnen de haven slimmer en efficiënter organiseren, zodat het aantal spoorbewegingen kan groeien van 50 naar 150 per week. Dat zijn 6.750 treinbewegingen per jaar. Dat kan als spoorcapaciteit beter wordt benut door voortaan de laatste meters tussen bedrijven en het hoofdspoor bij Lage Zwaluwe met slechts 1 locomotievenservice te bedienen. Samen met ProRail deelt Havenbedrijf Moerdijk vandaag de plannen voor een pilotproject.
De uitdaging: de laatste kilometers
Port of Moerdijk heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk Europees logistiek knooppunten. Water, weg en spoor komen er samen. Dagelijks worden grote hoeveelheden goederen vervoerd van en naar het Europese achterland. Havenbedrijf Moerdijk wil verder groeien, maar dan wel duurzaam. Dus is spoorgoederenvervoer een van de speerpunten.
Daarbij loopt de haven al jaren tegen dezelfde uitdaging aan: goederen duurzaam en efficiënt over het spoor vervoeren lukt nog niet altijd. Een van de belangrijkste bottleneck zit in de laatste kilometers, de aansluiting tussen het hoofdspoornet en de bedrijven en terminals op het haventerrein.
Op dit moment rijden er acht verschillende railvervoerders in het havengebied. Zij regelen ieder apart hun tijdslots met de verkeersleiding van ProRail. Omdat het havengebied geen centraal bediend gebied is, ontbreekt het overzicht op de spoorbewegingen. Als een transport uitvalt of korter duurt dan gepland, wordt het vrijgekomen tijdslot vaak niet benut door een ander transport. Zo gaat spoorcapaciteit verloren.
De oplossing: één partij voor de last mile
Havenbedrijf Moerdijk werkt sinds 2022 aan een oplossing: een neutrale railfeeder. Daarbij regelt één onafhankelijke partij straks de volledige lokale railoperatie binnen het havengebied, van het overnamepunt in Lage Zwaluwe tot de bedrijven en terminals op het terrein.
Dat concept heeft meerdere voordelen. Het idee is dat kosten omlaag zullen gaan en planning slimmer en efficiënter kan worden ingericht. Omdat deze ‘neutrale railfeeder’ alle spoorbewegingen continu op elkaar kan afstemmen, wordt de beschikbare capaciteit beter benut. Met één gespecialiseerde partij op het spoor neemt ook de veiligheid toe en de kans op incidenten af. Bovendien wordt deze partij hét aanspreekpunt voor bedrijven op het terrein én voor ProRail. Ook het serviceniveau zal omhoog gaan: een vervoerder die de haven van binnen en buiten kent, kan sneller inspringen op verstoringen.
Havenbedrijf Moerdijk wil daarbij lessen trekken uit Duitse havens die al met een vergelijkbaar Hafenbahn-concept werken, en zorgen dat serviceafspraken tussen vervoerder en bedrijven goed op orde zijn.
De Neutrale Railfeeder Uitgelegd
Zo groen mogelijk
Havenbedrijf Moerdijk wil de last mile zo duurzaam mogelijk laten uitvoeren. Hybride of elektrische locomotieven zijn daarvoor het meest geschikt, maar die zijn nu nog schaars, duur en vragen jarenlange keuringstrajecten. Daarom start de pilot met diesellocomotieven. De toekomstige vervoerder moet onder meer kunnen rangeren en beschikken over voertuigen die geschikt zijn om vanaf Lage Zwaluwe zonder bovenleiding te rijden.
Vervolgstappen
Havenbedrijf Moerdijk en ProRail werken de plannen momenteel verder uit, samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Voor de pilot moeten namelijk wet- en regelgeving worden aangepast, zodat machinisten en locomotieven zonder volledige landelijke bevoegdheid op het haventerrein mogen rijden.
Als dat traject voldoende is gevorderd, wil Havenbedrijf Moerdijk volgend jaar een aanbesteding uitschrijven voor de neutrale railfeeder. De pilot moet in 2028 van start gaan.
Ondernemers in de haven zijn nauw betrokken bij de planvorming. In 2024 en 2025 sprak Havenbedrijf Moerdijk met veel van hen. Zij zijn enthousiast over de plannen, al vinden ze het ook spannend om straks mogelijk met een andere railvervoerder te moeten werken. Zij krijgen de kans om eisen en voorwaarden mee te geven bij een toekomstige aanbesteding.
Op 21 september bezocht Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Annet Bertram het haven- en industriegebied Moerdijk. Een van de ontwikkelingen die aan bod kwam, was de neutrale railfeeder.
Deze neutrale railfeeder verzorgt lokale spoorbewegingen voor verschillende bedrijven en kan wagons bundelen voor aansluiting op doorgaande goederentreinen. Hierdoor kan vervoer per spoor efficiënter en betaalbaarder worden.
Volgens de staatssecretaris een manier om het voor bedrijven aantrekkelijker te maken om voor het spoor te kiezen.
De staatssecretaris bezocht ook de LaLo in de haven en kreeg toelichting van CCI Leidingssystemen over het belang van spoor (foto).
Lees voor meer achtergrondinformatie over de neutrale railfeeder ook het interview dat Paul Dirix gaf aan Nieuwsblad Transport.
